07/08/2009 07:54:00 AM
Muôn vật một loài

Người ta ở trong khoảng trời đất thường hay tự phụ mình làm chủ cả muôn vật: vì mình mà muôn vật phải sinh, vì mình mà cây thóc mọc mà con lợn béo, mà con tằm nhả tơ, con ong gây mật, cho đến cả mặt trời sáng ban ngày, ngôi sao lóng lánh ban đêm. Nhưng xét lại, thì loài người chẳng qua cũng chỉ là một loài cùng sinh, cùng sống như muôn loài trong trời đất

Người họ Điền nước Tề sắp phải đi xa, làm tiệc để cáo biệt anh em. Khách mời kể có nghìn người. Cỗ bàn đủ các thứ sơn hào hải vị. Lúc ăn đến món chim, món cá, người họ Điền trông thấy, nói rằng: “Trời đãi người hậu thật! Sinh ra thóc lúa, sinh ra chim cá, không thiếu thứ gì, để cho người dùng”. Bao nhiêu khách ăn đồng thanh khen câu nói ấy là phải. Duy có đứa con họ Bảo, tuổi mới mười hai, đứng dậy nói rằng:

- Cứ như ý tôi thì câu nói ấy là không phải. Muôn vật trong trời đất là cùng sinh với ta, cùng một loài như ta, không có gì sang hay hèn cả. Sang hèn mà phân biệt, chẳng qua là các loài chế lẫn nhau, lớn nuốt nhỏ, khôn đè dại, khoẻ lấn yếu mà thôi. Chớ nào có phải trời vì loài này mà sinh ra loài khác đâu! Người ta cái gì ăn được thì lấy mà ăn, chớ trời nào lại vì người mà sinh ra ăn thứ nọ thứ kia?

Cứ theo lý ấy, ruồi muỗi hút máu người, hổ lang ăn thịt người, thì có nói được rằng trời vì những giống ấy mà sinh ra người không? 

Liệt Tử

Lời bàn:

Người ta ở trong khoảng trời đất thường hay tự phụ mình làm chủ cả muôn vật: vì mình mà muôn vật phải sinh, vì mình mà cây thóc mọc mà con lợn béo, mà con tằm nhả tơ, con ong gây mật, cho đến cả mặt trời sáng ban ngày, ngôi sao lóng lánh ban đêm. Nhưng xét lại, thì loài người chẳng qua cũng chỉ là một loài cùng sinh, cùng sống như muôn loài trong trời đất. Loài người sở dĩ hơn muôn vật là chỉ hơn có một chút trí khôn mà thôi. Nên câu nói như đứa bé họ Bảo mới thực là cao, rộng, hiểu được cái lẽ vạn vật, tịnh sinh ở đời vậy.

(Theo “Cổ học tinh hoa” của Nguyễn Văn Ngọc và Trần Lê Nhân – NXB Trẻ)

 

 

 

 Ý kiến của bạn |   Gửi tin qua E-mail |   Bản để in
Tin liên quan
  • Rửa tai (31/07/2009)
  • Phẩm trật ông quan, phẩm giá con người (24/07/2009)
  • Liêm, sỉ (17/07/2009)
  • Tài nghề con lừa (14/07/2009)
  • Nghĩa công nặng hơn tình riêng (10/07/2009)
  • Mua xương ngựa (03/07/2009)
  • Hay dở đều do mình cả (24/06/2009)
  • Kéo lê đuôi mà đi (17/06/2009)
  • Làm nhà cỏ cũng đủ (10/06/2009)
  • Quan tài con (03/06/2009)
Các tin khác
  • Vua tôi bàn việc (24/05/2010)
  • Cảm tình (10/05/2010)
  • Cách cư xử ở đời (21/04/2010)
  • Đạo vợ chồng (06/04/2010)
  • Cổ học tinh hoa: Hết lòng vì nước (20/01/2010)
  • Cổ học tinh hoa: Cáo mượn oai hổ (06/01/2010)
  • Lẽ sống chết (14/08/2009)
  • Chiếc thuyền đụng chiếc đò (27/05/2009)
  • Không chịu theo kẻ phản nghịch (20/05/2009)
  • Đám ma to (13/05/2009)

Video

Đoàn kiều bào và hải trình đến với Trường Sa 2017
Liêm, sỉ
Cách cư xử ở đời
Lẽ sống chết
Đám ma to
Cổ học tinh hoa: Cáo mượn oai hổ
Chiếc thuyền đụng chiếc đò
Vua tôi bàn việc
Cảm tình
Cách cư xử ở đời
Đạo vợ chồng
Cổ học tinh hoa: Hết lòng vì nước
Cổ học tinh hoa: Cáo mượn oai hổ
Thắng cảnh bạn thích nhất?
Vịnh Hạ Long
Phong Nha - kẻ Bàng
Cát Bà
Đảo Phú Quốc
Fanxipang