18/09/2019 09:22:00 AM
Phỗng đất Bắc Ninh

Phỗng đất là món đồ chơi truyền thống của trẻ em Việt Nam thời xưa, cũng là món đồ được các đền, chùa sử dụng trong cúng bái. Nặn phỗng đất ở thôn Đông Khê, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, Bắc Ninh đã trở thành nét đẹp văn hóa dân gian, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử, bản sắc văn hóa Việt.

 Một bộ phỗng đất truyền thống. Ảnh: Khánh Long

Trong mâm cỗ Trung thu ngày xưa, ngoài mâm ngũ quả, bánh kẹo… nhất định phải có một bộ phỗng đất, đèn ông sao và một ông tiến sĩ giấy.

Bộ phỗng đất truyền thống gồm 5 hình tượng: đứng giữa là Đức Phật, mang ý nghĩa tâm linh, mong muốn con cháu luôn phải sống có lương tâm, đạo đức; hình tượng thứ 2, 3 là ông già và em bé, tượng trưng cho sự tiếp nối giữa các thế hệ; thứ 4 là con chim, thể hiện cho khát vọng tự do, hòa bình; cuối cùng là con rùa, tượng trưng cho sức mạnh và sự trường tồn.

Để làm một bộ phỗng đất cũng khá kỳ công. Nguyên liệu làm phỗng đất là đất sét và giấy bản. Đất sét được đào ở độ sâu từ 2-2,5m, đem phơi khô, đập, giã thành bột mịn rồi sàng, đến khi sờ vào có độ mịn mát tay là được. Giấy bản ngâm trong nước 7 ngày, sau khi đã mủn hoàn toàn thì trộn đất và giấy với nhau, vừa trộn tay, vừa dùng chày đập cho đến khi hỗn hợp này quyện lại rồi mang ra nặn, nặn xong phơi ra ngoài ánh nắng mặt trời cho khô.

Phỗng đất sau khi phơi khô sẽ được sơn phủ một lớp hỗn hợp gồm bột điệp trắng, hồ (nấu từ bột gạo nếp) pha với nước theo tỉ lệ thích hợp. Sau đó lại mang phơi cho khô, rồi vẽ màu lên cho hoàn chỉnh. Đáng nói là dù không nung qua lửa, nhưng các sản phẩm phỗng có độ bền tốt, dai chắc. Màu để vẽ phỗng đất chủ yếu là trắng, vàng, xanh, đỏ, đen.

Bộ phỗng đất mô phỏng 12 con giáp. Ảnh: Khánh Long 

Hiện nay, ở thôn Đông Khê còn duy nhất gia đình ông Phùng Đình Giáp theo nghề nặn phỗng đất. Bắt đầu nặn phỗng đất từ năm lên 8,9 tuối, ông Giáp (67 tuổi) đã có hơn nửa thế kỉ gắn bó với nghề truyền thống của gia đình.

Vài năm trở lại đây, ngoài những nhân vật phỗng truyền thống, gia đình ông Giáp còn làm thêm nhiều loại con giống và đồ chơi bằng đất sét như: búp bê, ôtô, máy bay, khủng long, siêu nhân… , đáp ứng nhu cầu thị hiếu của thiếu nhi. Vào dịp nghỉ hè, nhà ông cũng là địa điểm đón tiếp các đoàn khách thiếu nhi từ Thủ đô về trải nghiệm nặn đồ chơi bằng đất sét.

“Nặn phỗng đất là nghề gia truyền của gia đình, tôi là đời thứ ba. Chẳng biết phỗng đất ra đời từ bao giờ, nhưng tôi nhất định sẽ không để phỗng biến mất. Cả nhà tôi gồm vợ và con trai tôi vẫn đã, đang và sẽ nặn phỗng đất. Trong bối cảnh nhiều người ngày càng ít mặn mà với đồ chơi dân gian, tôi lại càng phải giữ gìn hơn”, ông Phùng Đình Giáp chia sẻ./.

Khánh Long – Công Đạt/ Báo Ảnh Việt Nam

 Ý kiến của bạn |   Gửi tin qua E-mail |   Bản để in
Tin liên quan
Các tin khác

Video

Khai mạc Trại hè Việt Nam 2018
Thương nhớ cá căn sông...
Thơm lừng cá chai nướng
Nhớ tô nước cơm tuổi thơ
Đồng dao – thế giới thần tiên của trẻ thơ
Đặc sắc lễ rửa làng của dân tộc Lô Lô
Xôi cốm - hương vị mùa thu Hà Nội
Về thăm làng nghề lụa Tân Châu
Gốm Phù Lãng - Vẻ đẹp mang tên “hồn quê”
Lễ hội Ok Om Bok - sức mạnh kì diệu của Thần Mặt trăng
Muối Cồn Cù chắt chiu từ vị mặn của biển
Lễ hội Nghinh Ông đình Thần Thắng Tam - Nét đặc sắc trong văn hóa ngư dân biển
Độc đáo thuyền thúng Phú Mỹ
Thắng cảnh bạn thích nhất?
Vịnh Hạ Long
Phong Nha - kẻ Bàng
Cát Bà
Đảo Phú Quốc
Fanxipang