Thứ năm, 18/09/2014, 14:39:44 PM
 Tin / bài mới nhất: 
 
Trang nhất
Thời sự
Người Việt ở nước ngoài
Đất nước - Con người
Bản sắc văn hóa
:.Giới thiệu bản sắc văn hóa
:.Từ điển văn hóa
:.Giải thích thành ngữ - tục ngữ
:.Việt sử giai thoại
:.Cổ học tinh hoa
:.Hương vị quê nhà
Văn học nghệ thuật
Hỏi - Đáp
Học Tiếng Việt
Sống đẹp - Sống khoẻ
Thế giới muôn màu
Góc thiếu nhi
Văn bản pháp luật
QueHuongTV Online
RSS  RSS Feeds
Giới thiệu bản sắc văn hóa
Thứ tư, 31/08/2011, 10:07:15 AM
Sắc thái văn hóa tiêu biểu của dân tộc Thái
Ý kiến của bạn Ý kiến của bạn |  Gửi tin qua E-mail Gửi tin qua E-mail |  Bản để in Bản để in
Dân tộc Thái có trên 1 triệu người sinh sống tập trung chủ yếu tại các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hoà Bình, Yên Bái, Nghệ An, Thanh Hoá và sinh sống rải rác ở một số tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên do di cư. Dân tộc Thái còn có những tên gọi khác là Táy và có các nhóm Táy Đăm, Táy Khao, Táy Mười, Táy Thanh, Hàng Tổng, Pu Thay, Thổ Đà Bắc. Tiếng Thái thuộc hệ ngôn ngữ Tày-Thái.


Lịch sử và Văn hoá đặc trưng của người Thái



Thiếu nữ dân tộc Thái đen 


Trải qua các cuộc thiên di trong lịch sử, dân tộc Thái có mặt ở Việt Nam từ hàng trăm năm trước, họ có nhiều kinh nghiệm đắp phai, đào mương, dựng cọn, bắc máng lấy nước làm ruộng nên trong dân gian thường truyền câu ca “Xá ăn theo lửa, Thái ăn theo nước”. Canh tác lúa nước là hoạt động sản xuất chính của người Thái, lúa gạo là nguồn lương thực chính, đặc biệt là lúa nếp. Tuy nhiên người Thái cũng làm nương để trồng lúa, ngô, lạc, vừng… và nhiều thứ cây trồng khác. Trong từng gia đình còn chăn nuôi gia súc, gia cầm, đan lát, trồng bông, nuôi tằm để dệt vải, một số nơi còn làm đồ gốm… Sản phẩm nổi tiếng của người Thái là vải thổ cẩm với những nét hoa văn độc đáo sắc màu rực rỡ, bền đẹp.

Trong trang phục truyền thống, nam giới mặc quần áo thổ cẩm màu chàm xanh hoặc chàm đen, nhưng vài chục năm gần đây nam giới đã chuyển sang mặc âu phục là chủ yếu. Phụ nữ Thái hiện nay vẫn gắn bó với trang phục truyền thống: áo cỏn màu trắng, xanh hoặc đen bó sát thân với hàng khuy bạc trắng, váy dài đen quấn suông hoặc được thêu viền hoa văn ở gấu. Cùng với váy, áo phụ nữ Thái Đen còn có chiếc khăn Piêu thêu hoa văn bằng nhiều loại chỉ màu rất sặc sỡ và đẹp. Đồ trang sức của phụ nữ chủ yếu là vòng bạc, xuyến bạc đeo ở cổ và tay; hoa tai bằng bạc hoặc vàng.



Dệt thổ cẩm là nghề thủ công truyền thống lâu đời của đồng bào Thái
 


Bản mường Thái thường định cư gần nguồn nước, mỗi bản có từ vài chục đến hơn trăm nóc nhà kề bên nhau, người Thái ở nhà sàn, kết cấu bằng gỗ, với những hàng cột gỗ vuông hoặc tròn được kê đá, sàn cao, lợp lá cọ hoặc ngói. Mỗi nhà tuỳ theo gia cảnh mà dựng 3 gian hoặc 5 gian. Người Thái Đen làm nhà thường tạo mái hình mai rùa, trang trí trên hai đầu nóc nhà bằng khau cút theo phong tục xưa truyền lại. Trong hôn nhân gia đình, hiện vẫn còn duy trì tục ở rể, vài năm sau, khi đôi vợ chồng có con mới về nhà chồng sinh sống rồi sau đó tách hộ ra ở riêng.

Về thế giới tâm linh, người Thái có quan niệm đa thần và giữ tục cúng tổ tiên. Do đời sống gắn liền với sản xuất nông nghiệp nên có tục lấy nước đêm Giao Thừa, lễ hội đón tiếng sấm năm mới và một số lễ hội cầu mùa khác. Đối với người chết, họ quan niệm là tiếp tục “sống” ở thế giới bên kia vì vậy đám ma là lễ tiễn người chết về với “mường trời”. Người Thái có nhiều họ, mỗi họ có những qui định kiêng kỵ khác nhau, chẳng hạn: họ Lò kiêng không ăn thịt chim Táng Lò, họ Quàng kiêng con hổ…



 Ngôi nhà sàn truyền thống dân tộc Thái ở bản Hang, xã Phú Lệ,
huyện vùng cao Quan Hóa


Về văn học nghệ thuật, do người Thái có chữ viết riêng nên kho tàng văn học dân gian như truyền thuyết, ca dao, truyện thơ, văn học, dân ca… và một số luật lệ còn được lưu giữ và truyền lại khá nguyên vẹn qua các bản ghi chép trên giấy bản hoặc trên lá cây. Một số tác phẩm truyện thơ nổi tiếng như “Xống chụ xon xao”, “Khun Lú, Nàng ửa”… Đồng bào Thái rất thích ca hát, đặc biệt là khắp. Khắp là lối ngâm thơ hoặc hát theo lời thơ, có thể đệm đàn và múa. Nhiều điệu múa như múa xoè, múa sạp, múa quạt rất độc đáo đã được trình diễn trên sân khấu trong và ngoài nước, hấp dẫn đông đảo khán giả. Vào dịp lễ hội, hạn khuống và ném còn là hai trò chơi mang nét đặc trưng văn hoá nổi tiếng của người Thái.

… cùng văn hoá ẩm thực độc đáo

Một trong những đặc trưng nổi bật của dân tộc Thái là văn hóa ẩm thực. Dân tộc Thái ưa cái hương vị đậm đà, giàu chất dinh dưỡng của món nướng. Món thịt trâu hoặc bò, cá, gà nướng được người Thái tẩm, ướp gia vị rất cầu kỳ. Gia vị để ướp là tiêu rừng hay còn gọi là “mắc khén”, ớt, tỏi, gừng, muối... Trước khi đem ướp với thịt, các gia vị cũng được nướng lên cho chín, tỏa mùi thơm. Trong mâm cơm của người Thái có nhiều món ăn, mỗi món đều có hương vị đặc trưng. Các loại thịt gia súc, gia cầm, hay thuỷ sản đều có thể nướng. Thịt thái miếng, ướp gia vị, dùng xiên hoặc kẹp tre tươi đặt lên than hồng; hoặc thịt băm nhỏ, bóp nhuyễn với trứng, gói lá chuối, lá dong, kẹp lại, nướng trên than đỏ hoặc vùi tro nóng; khi chín, thịt rất thơm, ăn không ngán. Món cá nướng hấp dẫn bởi hương thơm của cá, vị cay của ớt. Món “pỉnh tộp” cũng là cá nướng, nhưng thường dùng cá to như chép, trôi, trắm... mổ lưng, để ráo nước, xoa một lớp muối rang nổ; tẩm ớt tươi nướng, nghiền nát, mắc khén, để cá ngấm gia vị, cứng thịt lại rồi đặt lên than hồng. Cá chín có vị thơm hấp dẫn, dùng để uống rượu rất độc đáo. Sản phẩm cá được người Thái chế biến ra nhiều món ăn khác nhau, đặc trưng và ngon: cá hấp trong chõ gỗ, người Thái gọi là cá mọ; món “pa giảng” là cá hun khói.



Món cơm lam, gà nướng của đồng bào Thái


Do đặc thù vùng cao, người Thái thường để dành cá sấy trong bếp. Khi có khách, nhà xa chợ, chưa làm kịp món ăn thì bỏ cá ra nướng lại cho thơm, rót rượu mời khách nhâm nhi. Và ở bếp, người nhà tiếp tục chế biến món ăn, tiếp từng món lên đãi khách. Đây là cách giữ chân khách, thể hiện sự hiếu khách của đồng bào vùng cao.

Bên cạnh các món nướng, người Thái còn có tài chế biến gia vị để ăn với các món luộc, món hấp, hương vị thơm ngon. Lên Điện Biên, du khách sẽ được thưởng thức món gà “đi bộ” - gà nuôi thả trên đồi, luộc lên chấm với gia vị chéo rất ngon, không ngấy, uống với rượu Mông pê hoặc lẩu sơ rất thú vị. Từ thịt, cá, người vùng cao còn có các món lạp, luộc, canh chua... với vị ngon đặc trưng.

Xôi nếp là món ăn truyền thống của dân tộc Thái. Người Thái có phương pháp đồ xôi cách thuỷ bằng chõ gỗ rất kỹ thuật. Xôi chín bằng hơi, mềm, dẻo nhưng không dính tay. Xôi được đựng vào ép khẩu hoặc giỏ cơm đậy kín, ủ ấm, giữ cho cơm dẻo lâu. Cơm lam là đặc sản của dân tộc Thái thường được sử dụng vào dịp lễ, tết hay đãi khách. Với các chuyến du lịch, du khách có thể mang theo ép khẩu xôi, vài khúc cơm lam để ăn dọc đường hoặc khi nghỉ ngơi tại các điểm tham quan sẽ rất tiện lợi. Mùa nào thức nấy, người Thái đãi khách bằng sản vật, như: măng đắng, măng ngọt, rau cải ngồng, rau dớn... chấm với gia vị chéo, đậm đà vị cay của ớt, riềng, mặn của muối rang, hương thơm của rau làm biết bao du khách phải ngẩn ngơ khi đã một lần nếm thử.


Minh Hà (tổng hợp)


Ý kiến của bạn Ý kiến của bạn
Các tin mới hơn [Quay lại]
 Văn hóa tín ngưỡng đất Thăng Long  (19/09/2011)
 Khu danh thắng lịch sử tâm linh chùa và động Thiên Tôn  (14/09/2011)
 Sự tinh tế trong thưởng trà của người Hà thành xưa  (12/09/2011)
 Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn  (09/09/2011)
 Khâu Vai ai dám trao tình  (05/09/2011)
Các tin khác [Quay lại]
 Một vài cách ăn thời trước của người Hà Nội  (30/08/2011)
 Nhà cổ Sơn Đồng và huyền thoại ân nghĩa người xưa  (26/08/2011)
 Làng nghề Đậu bạc Định Công  (26/08/2011)
 Phường rối Thanh Hải  (25/08/2011)
 Lễ cúng Thần Nông trong các ngôi đình ở Nam bộ  (19/08/2011)
 Phong tục cưới của người H’Mông  (18/08/2011)
 Vũ điệu ong eo của người Khơ Mú  (17/08/2011)
 Nghề làm nón Tày ở Định Hóa  (16/08/2011)
 Sự tích khèn bè Mường Vạt  (12/08/2011)
 Lễ hội tôn vinh Mẹ xứ sở Thu Bồn  (08/08/2011)
 Tập tục của Người Khmer ở miền Tây Nam Bộ: Đi tu để thành người  (04/08/2011)
 Phong tục cưới của người Dao ở Bắc Hà  (01/08/2011)
 Trò chơi Ném Còn  (29/07/2011)
 Hương quê  (27/07/2011)
 Phong tục thả diều của đồng bào Chăm  (25/07/2011)
Tiêu điểm
  “Cu Đơ” Hà Tĩnh - đắm say lòng người
“Chè xanh thêm chút gừng cay/ Cu Đơ Hà Tĩnh làm say lòng người”. Ai đó một lần ghé thăm Hà Tĩnh mà ...
  Tương Bần
Hưng Yên là địa danh được biết tới với những đặc sản nức tiếng gần xa như nhãn lồng hay tương Bần. ...
  Dân ca Quan họ - Vẹn nguyên nét đẹp vùng Kinh Bắc
Trong mỗi gia đình, làng xóm, các thế hệ thay nhau tiếp nối, âm thầm trao gửi tình yêu và truyền ...
  Nét đẹp văn hóa trong lễ hội Ok om bok của đồng bào Khmer Nam Bộ
Trong đời sống văn hóa tâm linh của người Khmer, thần Mặt Trăng được xem là vị thần quan trọng nên ...
  Hồi ức về quá khứ khi đến với phiên chợ “xưa”
Mỗi tuần qua đi, những người có thú sưu tầm đồ xưa cũ lại mong đến đây để tìm những món đồ yêu ...
  Uống trà - thú vui tao nhã của người Việt
Đối với người Việt Nam, dù ở tầng lớp nào, là người miền ngược hay miền xuôi, từ thành thị đến nông ...
  Đờn ca Tài tử - Nơi kết tinh tâm hồn cư dân Việt vùng Nam Bộ
Ngày 05/12/2013 vừa qua, Tổ chức Văn hóa - Khoa học và Giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO) chính thức ...
  Bánh chưng Làng Bạc
Càng gần đến Tết, không khí tại các làng nghề càng trở nên hối hả, nhưng có lẽ một trong những làng ...
  Trò chơi dân gian – sắc Việt trong từng bản làng
Trong ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt, trò chơi dân gian như một phần không thể thiếu ...
  Chợ xưa, chợ nay
Người ta thường bảo, muốn tìm hiểu về đời sống, thậm chí là văn hóa và tập tục của một vùng đất, ...
  Những chiếc khăn tôn thêm nét duyên dáng của phụ nữ Việt
Những chiếc khăn không chỉ tôn vinh vẻ đẹp truyền thống của phụ nữ ở các vùng miền trên đất nước, ...
  Lễ hội Cầu Ngư – nét đẹp văn hóa của các cư dân làng chài ven biển
Lễ hội Cầu Ngư (hay còn gọi là Lễ hội Cá Ông) là nét đẹp văn hoá của ngư dân các làng chài ven biển ...
  Bánh đúc – món ngon dân dã thắm đượm tình quê
Nhà văn Vũ Bằng đã có những nhận xét rất tinh tế về món ăn dân dã và gần gũi này trong tác phẩm ...
  Lộng Thượng – làng nghề giữ hồn truyền thống
Làng đúc đồng Lộng Thượng (hay còn gọi làng Rồng thuộc Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) là ...
  Kiến trúc truyền thống độc đáo nhà nông thôn đồng bằng Bắc bộ
Do những đặc điểm về địa lý và khí hậu, kiến trúc xây dựng nhà ở và cách sắp xếp, bài trí không ...
Hỏi - Đáp
  

 

 

  
 
  
 
Daily news from Vietnam's most popular Online Magazine Includes world national sports business Tạp chí, quê hương, việt nam, báo, tin tức, xuất khẩu, việt kiều, tiếng việt, đất nước, con người, cộng đồng, nước ngoài, văn bản, pháp luật, bản sắc, văn hóa, ủy ban, ngoại giao, đối ngoại, tìm người thân, nghệ thuật, kinh doanh, đầu tư, video, media, clip Copyright © 2007-2008 QuehuongOnline.vn
RSS  RSS Feeds  |   Liên hệ tòa soạn  |   Điều khoản dịch vụ  |   Từ chối đảm bảo  |   Liên hệ quảng cáo Trở về đầu trang
Tạp chí Quê Hương trên Internet
Tổng biên tập: Nguyễn Văn Hải
Giấy phép 58/GP-TTĐT ngày 24/03/2011
© Ghi rõ nguồn QueHuongOnline.vn khi đăng lại nội dung từ website này.
Toà soạn: Số 356 Phố Huế, Hai Bà Trưng, Hà Nội, Việt Nam
Tel: (84-4) 39 333 923 / 39 333 924 - Fax: (84-4) 38 259 211
E-mail: info@quehuongonline.vn - quehuong@hn.vnn.vn